Литосфера, мантия, жердің ядросына анықтама.

1. Литосфера

Литосфера — Жердің қатты сыртқы қабығы. Ол жер қыртысынан және мантияның жоғарғы бөлігінің қатты қабатынан тұрады.

Литосфераның негізгі ерекшеліктері:

• Қатты тау жыныстарынан құралған.

• Құрлықтар мен мұхиттардың түбін қамтиды.

• Бірнеше ірі және ұсақ литосфералық тақталарға бөлінген.

• Литосфералық тақталардың қозғалысы нәтижесінде жер сілкінісі, жанартау атқылауы және таулардың түзілуі сияқты құбылыстар болады.

• Қалыңдығы мұхиттар астында шамамен 50–100 км, ал құрлықтарда 100–200 км немесе одан да көп болуы мүмкін.

2. Мантия

Мантия — Жер қыртысы мен ядроның арасында орналасқан ең қалың ішкі қабат. Ол Жер көлемінің шамамен 84%-ын құрайды.

Мантияның негізгі ерекшеліктері:

• Қалыңдығы шамамен 2900 км.

• Негізінен магний мен темірге бай силикатты тау жыныстарынан тұрады.

• Температурасы тереңдеген сайын артып, шамамен 1000–4000 °C аралығына жетеді.

• Жоғары температура мен қысым әсерінен мантияның кейбір бөліктеріндегі тау жыныстары баяу пластикалық қозғалыс жасайды.

• Мантиядағы заттардың қозғалысы литосфералық тақталардың қозғалуына әсер етеді.

Мантия жоғарғы және төменгі мантия болып бөлінеді. Жоғарғы мантияның бір бөлігі литосфераның астында орналасқан және оның иілгіш қабаты астеносфера деп аталады.

3. Жердің ядросы

Жердің ядросы — Жердің ең ішкі бөлігінде орналасқан орталық қабаты. Ол негізінен темір мен никельден тұрады.

Ядроның негізгі ерекшеліктері:

• Жер бетінің астынан шамамен 2900 км тереңдіктен басталады.

• Жердің радиусы шамамен 6371 км, ал ядроның радиусы шамамен 3480 км.

• Температурасы шамамен 4000–6000 °C-қа жетеді.

• Екі бөлікке бөлінеді: сыртқы ядро және ішкі ядро.

Сыртқы ядро — сұйық күйдегі темір мен никельден тұрады. Ондағы балқыған металдардың қозғалысы Жердің магнит өрісін қалыптастыруға көмектеседі.

Ішкі ядро — өте жоғары қысымның әсерінен қатты күйде болады. Оның негізгі құрамын темір мен никель құрайды.

Қорытынды

• Литосфера — Жердің қатты сыртқы қабығы.

• Мантия — жер қыртысы мен ядроның арасындағы ең қалың қабат.

• Жердің ядросы — Жердің ортасында орналасқан, негізінен темір мен никельден тұратын ең ішкі қабат.