Шақша, жауыр, ақшұнақ, барымта деген сөздердің мағынасы неде?

Шақша, жауыр, ақшұнақ, барымта сөздерінің мағыналары төмендегідей:

1. Шақша – насыбай салуға және сақтауға арналған шағын құты. Қазақ халқы ертеде шақшаны көбінесе сиырдың немесе ешкінің мүйізінен, ағаштан және басқа да материалдардан жасаған. Кейбір шақшаларды күміспен әшекейлеген. Ол қазақтың дәстүрлі тұрмысында қолданылған бұйымдардың бірі.

Мысалы: Қарт кісі қалтасынан шақшасын шығарып, насыбай алды.

2. Жауыр – жылқының немесе басқа да көлік малының арқасына ер-тоқым, қамыт сияқты әбзелдердің қажауынан пайда болатын жара. Әсіресе атты ұзақ уақыт мінгенде немесе ер-тоқым дұрыс салынбағанда пайда болады. Ауыспалы мағынада көп айтылып, әбден мезі еткен нәрсені білдіреді.

Мысалы: Аттың арқасы ер-тоқымнан жауыр болып қалыпты.

3. Ақшұнақ – бірнеше мағынасы бар сөз. Бір мағынасы – суда өсетін көпжылдық өсімдіктің атауы. Сонымен қатар «ақшұнақ боран» тіркесі шыңылтыр аяз кезінде соғатын қарлы боранды білдіреді. Ал «ақшұнақ шал» дегенде шашы мен сақалы аппақ болып ағарған қарт адам сипатталады.

Мысалы: Далада ақшұнақ боран соғып, айналаны қар басты.

4. Барымта – ерте заманда қазақ қоғамында дауласқан адамдардың немесе рулардың бір-бірінен мал айдап әкетуі. Барымта көбінесе келтірілген зиянның есесін қайтару, төленбеген құнды немесе айыпты өндіріп алу мақсатында жасалған. Кей жағдайда билердің шешіміне сәйкес жүзеге асырылған. Кейін бұл сөз өзгенің малын күшпен тартып алу, талау мағынасында да қолданылған. Барымтаның қарапайым ұрлықтан айырмашылығы – оның бастапқыда дау-дамай мен есесін қайтару әрекетіне байланысты болуы.

Мысалы: Екі рудың арасындағы дау барымтаға ұласты.

Бұл сөздер қазақ халқының ертедегі тұрмыс-тіршілігін, мал шаруашылығын, табиғат туралы түсінігін және тарихи әдет-ғұрыптарын танытады.