Өсімдіктер атаулары

Өсімдіктер – табиғаттың маңызды бөлігі. Олар жер бетінде, ормандарда, далаларда, тауларда, шөлдерде және су айдындарында өседі. Өсімдіктер адам мен жануарларға қорек болып, оттегін бөліп шығарады және қоршаған ортаны көркейтеді.

Өсімдіктердің атаулары өте көп. Оларды ағаштар, бұталар, гүлдер, шөптесін өсімдіктер, дәрілік өсімдіктер, жеміс-жидектер, көкөністер және дәнді дақылдар деп топтастыруға болады.

1. Ағаш атаулары

Ағаштар – діңі қатты, ұзақ жылдар бойы өсетін көпжылдық өсімдіктер.

• Қайың

• Терек

• Емен

• Қарағай

• Шырша

• Тал

• Үйеңкі

• Қарағаш

• Жөке

• Шетен

• Самырсын

• Балқарағай

• Сексеуіл

• Алма ағашы

• Алмұрт ағашы

2. Гүл атаулары

Гүлді өсімдіктер табиғатқа әсемдік береді. Олардың кейбіреулері бақтарда өсірілсе, басқалары табиғи ортада өседі.

• Раушан

• Қызғалдақ

• Бәйшешек

• Лалагүл

• Шегіргүл

• Қалампыр

• Түймедақ

• Бақбақ

• Жауқазын

• Нәркес

• Қоңыраугүл

• Барқытгүл

• Қырмызыгүл

• Сарғалдақ

• Күнбағыс

3. Дәрілік өсімдіктер

Дәрілік өсімдіктер халық медицинасында және дәрілік препараттар өндіруде қолданылады.

• Жалбыз

• Итмұрын

• Түймедақ

• Жолжелкен

• Шайқурай

• Қалақай

• Жусан

• Мыңжапырақ

• Қырмызыгүл

• Мия

• Долана

• Өгейшөп

• Киікоты

• Шырғанақ

Дәрілік өсімдіктердің пайдалы қасиеттері болғанымен, олардың барлығын өз бетінше ем ретінде қолдануға болмайды.

4. Дала және шөл өсімдіктері

Қазақстанның далалық және шөлейт аймақтарында табиғи ортаға бейімделген өсімдіктер кездеседі.

• Жусан

• Бетеге

• Боз

• Сексеуіл

• Изен

• Жантақ

• Баялыш

• Көкпек

• Қоңырбас

• Селеу

• Еркекшөп

• Жыңғыл

Бұл өсімдіктердің кейбіреулері мал азығы ретінде пайдаланылады. Ал сексеуіл құмды жерлерде топырақты бекітуге көмектеседі.

5. Жеміс-жидек өсімдіктері

Жеміс-жидек өсімдіктері адамға дәрумендер мен пайдалы қоректік заттар береді.

• Алма

• Алмұрт

• Өрік

• Шабдалы

• Шие

• Қара өрік

• Жүзім

• Анар

• Інжір

• Құлпынай

• Таңқурай

• Қарақат

• Қарлыған

• Бүлдірген

• Шырғанақ

6. Көкөніс өсімдіктері

Көкөніс дақылдары бақшада және егістік алқаптарында өсіріледі.

• Сәбіз

• Қызылша

• Қырыққабат

• Қияр

• Қызанақ

• Картоп

• Пияз

• Сарымсақ

• Асқабақ

• Баялды

• Бұрыш

• Шалқан

• Шомыр

• Кәді

7. Дәнді және майлы дақылдар

Бұл өсімдіктер ауыл шаруашылығында маңызды орын алады.

• Бидай

• Арпа

• Сұлы

• Тары

• Күріш

• Жүгері

• Қарабидай

• Қарақұмық

• Асбұршақ

• Үрмебұршақ

• Жасымық

• Күнбағыс

• Зығыр

• Мақсары

8. Бұталы өсімдіктер

Бұталар – бірнеше сүректі сабағы бар, ағаштарға қарағанда көбіне аласа өсетін өсімдіктер.

• Итмұрын

• Қарақат

• Таңқурай

• Бөріқарақат

• Қарлыған

• Бөріжидек

• Ырғай

• Ұшқат

• Сирень

• Қараған

Өсімдіктердің табиғаттағы маңызы

Өсімдіктер фотосинтез арқылы органикалық заттар түзеді және оттегін бөледі. Олар ауаны тазартуға, топырақты эрозиядан қорғауға және табиғаттағы тепе-теңдікті сақтауға қатысады. Сондай-ақ көптеген жануарларға қорек пен мекен болады.

Қорытынды: Өсімдіктер әлемі өте бай әрі алуан түрлі. Қазақстанда қайың, терек, қарағай, жусан, сексеуіл, бетеге, қызғалдақ, бәйшешек және басқа да көптеген өсімдіктер өседі. Олардың әрқайсысының табиғатта өзіндік орны бар. Сондықтан өсімдіктерді қорғау, ағаш отырғызу, гүлдерді күтіп-баптау және сирек кездесетін өсімдіктерді сақтау – табиғатты қорғаудың маңызды бөлігі.