Айдын Айымбетов – қазақ елінің мақтанышы

Айдын Ақанұлы Айымбетов – Қазақстанның белгілі ұшқыш-ғарышкері, Халық Қаһарманы және авиация генерал-майоры. Ол – ғарыш кеңістігіне көтерілген үшінші қазақ және тәуелсіз Қазақстан Республикасының азаматы ретінде ғарышқа ұшқан тұңғыш ғарышкер. Оның өмір жолы – табандылықтың, батылдықтың және Отанға адал қызмет етудің жарқын үлгісі.

Айдын Айымбетов 1972 жылғы 27 шілдеде бұрынғы Талдықорған облысындағы Заря Коммунизма ауылында дүниеге келген. Бала кезінен аспан әлеміне қызығып, ұшқыш болуды армандаған. Мектепті жақсы аяқтағаннан кейін Армавир жоғары әскери авиация училищесіне оқуға түседі. 1993 жылы оқу орнын «ұшқыш-инженер» мамандығы бойынша бітіріп шығады. Казинформ+1

Оқуын аяқтаған соң Айдын Айымбетов Қазақстан Республикасының Әскери-әуе күштерінде қызмет етті. Алғашында жойғыш ұшақтың ұшқышы болса, кейін Су-27 әскери ұшағындағы авиациялық буынның командирі қызметін атқарды. Әскери авиациядағы қызметі оның кәсіби шеберлігін шыңдап, жауапкершілігін арттырды. Ұшқыш үшін жылдам шешім қабылдау, төзімділік пен салқынқандылық аса маңызды. Айдын Айымбетов осы қасиеттердің барлығын өз бойына қалыптастыра білді.

Қазақстандық ғарышкерлерді іріктеу басталған кезде оған жүздеген үміткер қатысты. Күрделі медициналық тексерулер мен сынақтардың нәтижесінде Айдын Айымбетов пен Мұхтар Аймаханов ғарышкерлік дайындықтан өтуге жарамды деп танылды. 2003 жылы Айдын Айымбетов Ресейдегі Юрий Гагарин атындағы Ғарышкерлерді даярлау орталығында жалпы ғарыштық дайындыққа кірісті. Ол ғарыш кемесінің құрылысын, төтенше жағдайларда әрекет етуді, салмақсыздық жағдайында жұмыс істеуді үйреніп, дене және психологиялық сынақтардан өтті. 2005 жылы мемлекеттік емтихандарды сәтті тапсырып, «ғарышкер-сынақшы» біліктілігін алды. Казинформ

Ғарышкер атану мен ғарышқа ұшу бірдей нәрсе емес. Айдын Айымбетов арнайы дайындықтан өткенімен, өзінің ғарыш сапарын ұзақ уақыт күтуіне тура келді. Алайда ол арманынан бас тартпады. Он жылдан астам уақыт бойы кәсіби дайындығын жалғастырып, қажетті жаттығулардан өтіп отырды. Оның осындай төзімділігі мен мақсатқа беріктігі 2015 жылы өз нәтижесін берді.

2015 жылғы 2 қыркүйекте Байқоңыр ғарыш айлағынан «Союз ТМА-18М» ғарыш кемесі ұшырылды. Экипаж құрамында кеме командирі Сергей Волков, даниялық ғарышкер Андреас Могенсен және бортинженер Айдын Айымбетов болды. Ғарыш кемесі екі күннен кейін Халықаралық ғарыш станциясына түйісті. Осылайша Айдын Айымбетов қазақ ғарышкерлері Тоқтар Әубәкіров пен Талғат Мұсабаевтың жолын жалғастырды. Казинформ+1

Халықаралық ғарыш станциясында Айдын Айымбетов Қазақстан ғалымдары дайындаған ғылыми бағдарламаны орындады. Ол Арал және Каспий теңіздерінің экологиялық жағдайын бақылауға, Қазақстан аумағындағы табиғи және техногендік құбылыстарды зерттеуге байланысты ғарыштық түсірілімдер жасады. Сонымен қатар физикалық, медициналық-биологиялық зерттеулер жүргізіп, салмақсыздық жағдайының адам ағзасына әсерін бақылауға қатысты. «Дастархан-6» тәжірибесі аясында ұлттық тағамдардың ғарыш жағдайындағы қасиеттері зерттелді. «Дауыл» жобасы арқылы табиғи апаттар, шаңды дауылдар, өрттер мен қоршаған ортадағы өзгерістер туралы мәліметтер жинақталды. Государство Казахстан+2Государство Казахстан+2

Айдын Айымбетов ғарышта он күн болып, 2015 жылғы 12 қыркүйекте «Союз ТМА-16М» кемесімен Жерге оралды. Онымен бірге ғарышкер Андреас Могенсен және кеме командирі Геннадий Падалка болды. Ғарыш кемесінің капсуласы Қазақстан жеріне, Жезқазған қаласының маңындағы далаға сәтті қонды. NASA+1

Ғарыш сапарынан кейін Айдын Айымбетовке Қазақстанның ең жоғары мемлекеттік марапаттарының бірі – «Халық Қаһарманы» атағы берілді. Сонымен қатар ол «Қазақстанның ғарышкер-ұшқышы» құрметті атағына ие болып, «Алтын Жұлдыз» белгісімен және «Отан» орденімен марапатталды. 2016 жылы оған авиация генерал-майоры әскери атағы берілді. Государство Казахстан+1

Айдын Айымбетов ғарышқа ұшқаннан кейін де Қазақстанның ғарыш саласын дамытуға белсенді қатысып келеді. Ол ғарыштық технологиялар, жерді қашықтан бақылау, спутниктік жүйелер және Байқоңыр ғарыш айлағын дамыту бағытындағы жауапты қызметтерді атқарды. Оның тәжірибесі еліміздің болашақ ғарыш мамандарын даярлау үшін аса құнды.

Айдын Айымбетовтің өмір жолы адам алдына нақты мақсат қойып, сол мақсатына табандылықпен ұмтылса, үлкен жетістікке жете алатынын дәлелдейді. Ол ғарышқа ұшу мүмкіндігін көптеген жыл бойы күтті, бірақ ешқашан үмітін үзбеді. Сондықтан Айдын Айымбетов – тек әйгілі ғарышкер ғана емес, жастарды білім алуға, еңбекқор болуға және өз арманына сенуге шақыратын тұлға. Оның ерлігі мен еңбегі Қазақстан тарихында мәңгі сақталады.