На якія групы можна падзяліць правілы правапісу прыставак на зычных? Сфармулюйце правілы правапісу і, ы, й пасля прыставак.

Правілы правапісу прыставак, якія заканчваюцца на зычны, можна падзяліць на дзве асноўныя групы.

1. Прыстаўкі, у якіх канчатковыя зычныя з і с чаргуюцца ў залежнасці ад наступнага гука. Гэта прыстаўкі з-/с-, без-/бес-, раз-/рас-, уз-/ус-. Перад звонкімі і санорнымі зычнымі пішацца з: збіць, згубіць, безбароды, размеркаваць, узняць. Перад глухімі зычнымі пішацца с: спісаць, скінуць, беспамылковы, распілаваць, ускрыкнуць.

2. Прыстаўкі, якія заканчваюцца на б або д і пішуцца нязменна. Прыстаўкі аб-, ад-, над-, пад-, перад-, прад- захоўваюць сваю форму незалежна ад таго, які зычны стаіць пасля іх: абклеіць, абсыпаць, адбіць, адкрыць, надпісаць, падказаць, падняць, перадсвяточны, прадказаць. Такім чынам, аглушэнне ці азванчэнне зычнага ў вымаўленні на пісьме тут не перадаецца.

Правапіс і, ы, й пасля прыставак залежыць ад таго, на галосны ці на зычны заканчваецца прыстаўка.

Калі прыстаўка заканчваецца на зычны, пачатковае каранёвае і звычайна пераходзіць у ы: іграць — абыграць, падыграць; ісці — абысці, адысці, разысціся; імя — адыменны; інфармацыя — дэзынфармацыя; інтэграваць — дэзынтэграваць. Такім чынам, схема: зычны + і → ы.

Аднак пасля прэфіксоідаў звыш-, між-, пан-, супер-, транс-, контр- літара і захоўваецца: звышінтэлектуальны, міжінстытуцкі, панісламізм, суперінтэлект, трансіндыйскі, контрігра.

Калі прыстаўка заканчваецца на галосны, у некаторых словах пачатковае каранёвае і пераходзіць у й. Асабліва гэта адбываецца ў словах з каранямі ісці, іграць, імя, іначай: ісці — пайсці, зайсці, выйсці; іграць — зайграць, перайграць, выйграць; імя — найменне, перайменаваць; іначай — перайначыць. Таксама й пішацца ў словах займаць, наймаць, пераймаць, праймаць.

Але такое чаргаванне адбываецца не заўсёды. Калі пачатковае і захоўвае складовы характар, пасля прыстаўкі на галосны яно застаецца: заіскрыцца, заінець, заікацца, праіснаваць, праінфармаваць, праілюстраваць.

Такім чынам, асноўныя схемы можна запомніць так: прыстаўка на зычны + і → ы (іграць — абыграць); прыстаўка на галосны + і → й у пэўных каранях (іграць — зайграць, ісці — пайсці), але ў іншых словах і захоўваецца (праіснаваць, заіскрыцца).

Правілы правапісу прыставак, якія заканчваюцца на зычны, можна падзяліць на дзве асноўныя групы.

1. Прыстаўкі, напісанне якіх не залежыць ад вымаўлення.
Прыстаўкі аб-, ад-, над-, пад-, перад-, прад- пішуцца нязменна, хоць у маўленні іх канцавы зычны можа аглушацца перад глухім зычным: абсыпаць, абхапіць, адказаць, адпісаць, надпісаць, падказаць, падтрымаць, прадставіць. Такім чынам, пры напісанні захоўваецца марфемны склад слова.

2. Прыстаўкі, у якіх напісанне з або с залежыць ад наступнага гука.
У прыстаўках без-/бес-, раз-/рас-, уз-/ус-, цераз-/церас-, з-/с- перад звонкімі зычнымі пішацца з, а перад глухімі — с: бездапаможны — бескарысны, разбіць — распісаць, узбегчы — успомніць, збудаваць — спытаць. Перад галоснымі звычайна захоўваецца з: безаварыйны, разагнаць.

Правапіс і, ы, й пасля прыставак

Пасля беларускіх прыставак, якія заканчваюцца на зычны, пачатковае і кораня звычайна змяняецца на ы:
ісці — сысці, абысці, адысці, падысці; іграць — сыграць; ідэйны — безыдэйны.

Літара і захоўваецца пасля некаторых прыставак і прыставачных элементаў, у тым ліку між-, звыш-, а таксама ў шэрагу слоў з іншамоўнымі прыстаўкамі: міжінстытуцкі, звышімклівы, дэзінфармацыя, контрігра.

Пасля прыставак, якія заканчваюцца на галосны, пачатковае ненаціскное і ў шэрагу слоў пераходзіць у й:
ісці — пайсці, зайсці, прыйсці, выйсці; іначыць — перайначыць; імя — найменне.

Такім чынам, асноўная схема такая: пасля прыстаўкі на зычны і → ы; пасля прыстаўкі на галосны ў адпаведных словах і → й; у асобных выпадках, асабліва пасля між-, звыш- і іншамоўных прыставак, і захоўваецца.